Plenair De Vries bij behandeling Herindeling van de gemeenten Amsterdam en Weesp



Verslag van de vergadering van 1 juni 2021 (2020/2021 nr. 39)

Status: gecorrigeerd

Aanvang: 14.04 uur


Bekijk de video van deze spreekbeurt

De heer De Vries (Fractie-Otten):

Voorzitter. Dit wetsvoorstel is het resultaat van een initiatief van de gemeente Weesp voor herindeling en samenvoeging met de gemeente Amsterdam, waarbij de gemeente Weesp opgaat in de gemeente Amsterdam. Gelukkig is dit keer niet de zoveelste fantasieloze compromisnaam voor de samengevoegde gemeente bedacht, zoals de laatste jaren gebruikelijk is. Bijvoorbeeld: Gooise Meren, De Ronde Venen, Waadhoeke of Meierijstad. Velen zullen het niet meteen kunnen plaatsen waar in Nederland deze nieuwe gemeenten zich bevinden. Wat deze herindeling van Weesp met Amsterdam aantoont, is dat er ook gemeentelijke herindelingen mét steun van de bevolking kunnen plaatsvinden. Wat onze fractie betreft, zou een referendum altijd verplicht moeten zijn voordat tot herindeling van een gemeente kan worden overgegaan en waarbij als opkomstdrempel in ieder geval de helft van de bevolking in die gemeente moet gelden.

Voorzitter. De laatste tientallen jaren is er een ware fusietsunami over de Nederlandse polder gerold. Waren er in 1995 nog 633 gemeenten, inmiddels zijn het er nog maar 350. Vooral de laatste twee decennia heeft er een enorme schaalvergroting plaatsgevonden. Zoals we weten, vindt de échte schaalvergroting bij fusies plaats tijdens het eindspel. Nederlandse gemeenten behoren internationaal gezien qua inwonertal al tot de grootste van Europa. Hoe ziet de minister dit? Wat is volgens haar het optimale aantal gemeenten en het optimale aantal provincies voor Nederland?

Daarnaast zien we steeds meer regionale samenwerkingsverbanden ontstaan via een oerwoud aan gemeenschappelijke regelingen. Inmiddels zijn dat er al 1.300. Tegelijkertijd zien we provincies die steeds meer zoeken naar hun bestaansrecht. Het gebrek aan democratische legitimatie van de vele gemeenschappelijke regelingen vormt een steeds groter probleem, terwijl een regionale aanpak wel vaak gewenst is. Onze fractie zou dan ook voorstander zijn van een fikse reorganisatie. Het openbaar bestuur van Nederland kost 80 miljard per jaar. Elk jaar weer, 80 miljard, 10% van ons bbp. Dat is veel te veel. Dat moet efficiënter en effectiever. Hoe denkt de minister dit te kunnen gaan realiseren?

Sommige provincies, zoals Flevoland, hebben nog maar zes gemeenten. Er zijn ook provincies met tien gemeenten, zoals Groningen. Drenthe heeft er twaalf. Ik noem er maar een paar. Hoe ziet de minister de toekomstige rol van de provincies ten opzichte van het steeds kleiner wordende aantal gemeenten daarin? Dat vragen wij ons af. Wij zouden daar graag een concreet antwoord op krijgen. Onze fractie heeft trouwens al een aantal constructieve voorstellen gedaan tijdens het debat van twee weken geleden over de relatie tussen de centrale overheid en de decentrale overheden.

Voorzitter, afrondend. Onze fractie staat in het algemeen bijzonder sceptisch tegenover verdere schaalvergroting van gemeenten, maar in het geval van Amsterdam en Weesp, waarbij de bevolking van Weesp zich in het referendum in ruime meerderheid heeft uitgesproken voor de samenvoeging met Amsterdam, zal onze fractie voor dit wetsvoorstel stemmen.

Dank u wel.

De voorzitter:

Dank u wel, meneer De Vries.

Wenst een van de leden in de eerste termijn nog het woord? Dat is niet het geval.